İçindekiler
1Atatürk İlkeleri Nedir?
Atatürk İlkeleri, Müstafa Kemal Atatürk'ün Türk milletine bıraktığı en önemli miraslardan biridir. Bu ilkeler Türkiye Cumhuriyeti'nin yönetim felsefesini, toplumsal yapısını ve modernleşme hedeflerini belirler.
İlkeler 1931'de CHP'nin parti programına, 5 Şubat 1937'de ise anayasaya girmiştir. 6 temel ilke birbirini tamamlayan ve destekleyen bir bütündür; biri olmadan diğerleri tam anlamıyla uygulanamaz.
6 Temel İlke (Ok Simgeleri)
Cumhuriyetçilik
Yönetim biçimi
Milliyetçilik
Ulusal birlik
Halkçılık
Eşitlik
Devletçilik
Ekonomi
Laiklik
Din-devlet ayrılığı
İnkılapçılık
Çağdaşlaşma
2Cumhuriyetçilik
Cumhuriyetçilik, egemenliğin millete ait olduğunu ve devlet yönetiminin halk tarafından seçilen temsilciler eliyle yürütülmesini savunan ilkedir.
Cumhuriyetçilik İlkesi Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar
1922: Saltanatın kaldırılması
1923: Cumhuriyet'in ilanı
1924: Halifeliğin kaldırılması
1930: Kadınlara belediye seçimlerinde oy hakkı
1934: Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı
3Milliyetçilik
Milliyetçilik, ulusal birliği ve beraberliği esas alan, ırkçılığa karşı olan, kültürel ve vatandaşlık temelinde birleştirici bir milliyetçilik anlayışıdır. Atatürk'ün milliyetçilik anlayışı birleştirici ve bütünleştiricidir.
Milliyetçilik İlkesi Doğrultusunda
1931: Türk Tarih Kurumu'nun kurulması
1932: Türk Dil Kurumu'nun kurulması
Misak-ı Milli: Ulusal sınırların belirlenmesi
Kabotaj Kanunu (1926): Türk kıyılarında denizcilik hakkının Türklere verilmesi
Atatürk Milliyetçiliğinin Özellikleri
- Irkçılığa ve ayrımcılığa karşıdır
- Birleştirici ve bütünleştiricidir
- Laik bir temele dayanır
- Barışçıdır, diğer milletlere saygılıdır
- Milli egemenliği esas alır
4Halkçılık
Halkçılık, hiçbir kişiye, aileye veya sınıfa ayrıcalık tanınmamasını, kanun önünde eşitliği ve halkın yönetime katılmasını savunan ilkedir. Cumhuriyetçilik ve Milliyetçilik ilkelerinin doğal bir sonucudur.
Halkçılık İlkesi Doğrultusunda
1924: Aşar vergisinin kaldırılması
1926: Medeni Kanun ile kadın-erkek eşitliği
1934: Soyadı Kanunu - ayrıcalıklı unvanların kaldırılması
1934: Kadınlara siyasi haklar
Halkevleri ve Halkodaları'nın açılması
5Devletçilik
Devletçilik, özel sektörün yeterli olmadığı alanlarda devletin ekonomiye müdahale etmesini savunan ilkedir. Atatürk'ün devletçilik anlayışı, özel girişimi reddetmez; devletin ekonomiye yol gösterici olmasını öngörür.
Devletçilik İlkesi Doğrultusunda
1933: I. Beş Yıllık Sanayi Planı
1933: Sümerbank'ın kurulması
1935: Etibank ve MTA'nın kurulması
Karabük Demir-Çelik Fabrikası, Kayseri Uçak Fabrikası gibi tesislerin kurulması
Not: 1929 Dünya Ekonomik Buhranı devletçiliğe geçişi hızlandırmıştır
6Laiklik
Laiklik, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını, devletin tüm dinlere eşit mesafede durmasını ve bireylerin din ve vicdan özgürlüğüne sahip olmasını savunan ilkedir.
Laiklik İlkesi Doğrultusunda
1924: Halifeliğin kaldırılması
1924: Şer'iye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılması
1925: Tekke ve zaviyelerin kapatılması
1926: Medeni Kanun'un kabulü
1928: "Devletin dini İslam'dır" maddesinin anayasadan çıkarılması
1937: Laiklik ilkesinin anayasaya girmesi
Laikliğin Temel Unsurları
- Din ve devlet işlerinin ayrılması
- Din ve vicdan özgürlüğünün güvence altına alınması
- Eğitimin bilimsel temellere dayandırılması
- Hukuk sisteminin laik temellere oturtulması
- Devletin tüm inançlara eşit mesafede durması
7İnkılapçılık
İnkılapçılık, yapılan inkılapları korumayı ve çağın gereklerine göre yeni düzenlemeler yapmayı savunan ilkedir. Diğer 5 ilkenin güvencesidir ve toplumun sürekli gelişimini hedefler.
İnkılap ile İlgili Kavramlar
İnkılap (Devrim): Mevcut düzenin köklü bir şekilde değiştirilmesi
Islahat (Reform): Mevcut düzenin iyileştirilmesi, kısmi düzeltme
Tekamül (Evrim): Doğal süreçte yavaş değişim
Atatürk'ün tercihi inkılaptır; çünkü ülkenin hızlı modernleşmeye ihtiyacı vardı.
8Bütünleyici İlkeler
6 temel ilkeyi destekleyen ve tamamlayan bütünleyici ilkeler, Atatürkçülüğün pratik uygulamasını güçlendirir.
Bütünleyici İlkeler
Milli Egemenlik
Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir
Milli Bağımsızlık
Tam bağımsızlık, siyasi ve ekonomik
Milli Birlik ve Beraberlik
Toplumsal dayanışma
Yurtta Barış, Dünyada Barış
Barışçı dış politika
Akılcılık ve Bilimsellik
Bilimi rehber edinmek
Çağdaşlaşma
Muasır medeniyetler seviyesi
İnsan ve İnsanlık Sevgisi
Hümanizm, insan hakları
9Önemli Noktalar
Mutlaka Bilmen Gerekenler
- Atatürk İlkeleri 1937'de anayasaya girmiştir
- 6 ilke birbirini tamamlar; bir bütün olarak değerlendirilmelidir
- Cumhuriyetçilik en temel ilkedir; egemenlik milletindir
- Atatürk milliyetçiliği ırkçı değil, birleştiricidir
- Devletçilik karma ekonomi modelidir; özel teşebbüsü reddetmez
- Laiklik din düşmanlığı değil, din-devlet işlerinin ayrılmasıdır
- İnkılapçılık diğer tüm ilkelerin güvencesidir
Sık Yapılan Hatalar
- İlkeleri yanlış inkılaplarla eşleştirmek (örneğin harf inkılabını laiklik yerine inkılapçılıkla ilişkilendirmek)
- Devletçiliği sosyalizm ile karıştırmak; Atatürk'ün devletçiliği karma ekonomidir
- Bütünleyici ilkeleri temel ilkelerle karıştırmak
- İlkelerin anayasaya girdiği tarihi (1937) yanlış bilmek
- Halkçılık ile milliyetçiliğin kapsamlarını karıştırmak
10Pratik Sorular
Öğrendiklerini test et! Aşağıdaki soruları çözmeye çalış.
Atatürk'ün 6 temel ilkesini sayınız ve her birini tek cümleyle tanımlayınız.
Saltanatın kaldırılması ve halifeliğin kaldırılması hangi Atatürk ilkeleri doğrultusunda yapılmıştır?
Medeni Kanun'un kabulü hangi Atatürk ilkeleriyle ilişkilendirilebilir? Gerekçeleriyle açıklayınız.
Bütünleyici ilkeleri sayınız. "Yurtta barış, dünyada barış" ilkesinin Türk dış politikasına etkisini tartışınız.
Atatürk'ün devletçilik anlayışının sosyalizmden farkını açıklayınız. 1929 Ekonomik Buhranı'nın devletçilik politikasına geçişe etkisini değerlendiriniz.